سفرهای خارجی

بی تابی دلار و ارزان تر شدن ایران

اواخر سال 96، آخرین روزهای دلار در نرخ های 4 رقمی بود. طی 2 سال اخیر نرخ دلار نوسانات زیادی را تجربه و قله های زیادی را نیز فتح کرده است. بیشترین نرخ آن در سال های 97 و 98 به ترتیب 15 هزار و 800 و 18 هزار و 500 تومان بود که اواخر هفته گذشته به مرز 19 هزار تومان نیز نزدیک شد. هر چند نتوانست به این کانال وارد شود ، اما به نظر می رسد تاثیرات روانی آن تا مدت ها ادامه دارد. یکی از ابعاد قیمت بالای دلار، افت شدید مسافرت های خارجی به خصوص به کشورهای ارمنستان، ترکیه، آذربایجان و به صورت کلی کشورهایی است که با ایران مرز زمینی و دریایی دارند. هر چند افزایش نرخ دلار و افت ارزش پول ملی ورود توریست های خارجی به کشور را افزایش داده، اما در مقابل سهم ایرانی ها را از کل توریست های خارجی با کاهش شدیدی مواجه کرده است. بر اساس آخرین گزارش «دوسالانه مجمع جهانی اقتصاد» در سال 2019، در بین 140 کشور جهان، ایران رتبه 89 را در 14 شاخص رقابتی جذب توریست کسب کرده است. براساس این گزارش ایران با تنزل ارزش پولش به یکی از ارزان ترین کشورهای خاورمیانه برای توریست های خارجی بدل شده است. رقابت پذیرترین کشور خاورمیانه در زمینه گردشگری و سفر، امارات متحده عربی است. نکته جالب توجه در این است که این کشور از نظر منابع طبیعی و جاذبه های گردشگری رتبه 103 در بین 140 کشور را دارد.

با وجود اینکه افت ارزش ریال طی 2 سال اخیر، کشور را به یکی از مقاصد گردشگری در جهان بدل کرده، اما باعث کاهش شدید قدرت خرید افراد و ناتوانی در برآورده کردن نیازهای روزمره شده و سفرهای خارجی تقریبا در لیست نیازهای زندگی افراد دهک های میانی و متوسط وجود ندارد. براساس گزارش های مرکز آمار، شاخص کل کالاهای غیرخوراکی و خدمات در دهک های هفتم و هشتم (که پیش از نوسانات نرخ ارز و تورم 41 درصدی در اسفند 98 جزو اقشار متوسط با تمکن مالی بالا محسوب می شدند) در سال 96 حدود 6.8 درصد بوده که این میزان در سال 98 به 31.2 و 31.4 درصد رسید. به بیان دیگر طی دو سال، هزینه های این دو دهک بیش از 5 برابر افزایش پیدا کرد و حذف سفر، قطعا یکی از گزینه های پیش روی خانوارها برای پوشش افزایش هزینه ها و کسری بودجه ناگزیرشان است.

سرانه هزینه کرد هر ایرانی در سفرهای خارجی

بیشترین مقصد گردشگران ایران، کشورهای دارای مرز زمینی و آبی مشترک با ایران است. دوبی، ترکیه، ارمنستان، آذربایجان، صربستان و گرجستان در سال های گذشته و پیش از افزایش نرخ دلار و تورم توانستند بیشترین میزان ورود ایرانی ها را در مقایسه با سایر کشورها به نام خود ثبت کنند. براساس گفته های عبدالرضا مهاجری نژاد، مدیرکل دفتر برنامه ریزی و حمایت از توسعه معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی درخصوص سفرهای خارجی ایرانیان گفت: « حدود ۹ میلیون و ۱۹۶ هزار و ۱۴۰ نفر در سال 95 مسافرت خارجی داشتند . این میزان در 5 ماهه نخست سال 96 به 3 میلیون و ۴۷۴ هزار و ۶۹۲ نفر رسید. ازسوی دیگر پیش از نوسانات نرخ ارز و در بهار 93،

887 هزار سفر خارجی توسط مرکز آمار به ثبت رسیده بود که رقمی معادل ۲۱۳۹ میلیارد و ۹۹۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان هزینه کرد ایرانی ها در این سفرها عنوان شده است، بنابراین ایرانی ها برای هر سفر خارجی به طورمیانگین حدود ۲ میلیون و ۴۱۳ هزار و ۶۰۴ تومان هزینه کرده بودند.» از سوی دیگر گزارش مرکز آمار نشان می دهد تعداد سفرهای خارجی در بهار 96 حدود 748 هزار و در بهار 97 با کاهشی 12.5درصدی، 665 هزار برآورد شده است. براساس گزارش « نتایج طرح آمارگیری از گردشگران ملی» با وجود کاهش تعداد سفرهای خارجی در سال 97، متوسط هزینه هر سفر خارجی برای یک نفر در بهار این سال، حدود دو میلیون و ٨٠٠ هزار تومان بوده که نسبت به بهار ١٣٩٦ حدود 10.7 درصد افزایش داشته است. با وجود اینکه همچنان آماری از مسافرت های بهار 98 از سوی مرکز آمار منتشر نشده و از سوی دیگر شیوع کرونا از اسفند در ایران و بسته بودن مرزهای اغلب مقاصد گردشگری توریست های ایرانی، نمی توان نتایج طرح آمارگیری از گردشگران ملی را به درستی تخمین زد، مقایسه رابطه نرخ دلار و جریان ورود توریست نشان می دهد رابطه مستقیم میان این دو است، به گونه ای که با افزایش 166 درصدی دلار در پایان سال 97، جریان ورود توریست به کشور 53 درصد رشد داشته و در 4 ماهه ابتدایی سال 98 نیز شاهد افزایش 40درصدی ورود گردشگران خارجی به کشور بوده ایم. به گواه آمارها، افت ارزش پول ملی و افزایش دلار تاکنون تنها به سود گردشگران خارجی بوده است.